Çamuru sen biçimlendir, gerisini ateş bitirsin.
Hiç çamura dokunmamış olsan da olur. Bir akşam çarkta kendi kaseni çekersin; atölye onu kurutur, iki kez pişirir ve seçtiğin sırla sana hazırlar.
Bir kaseyi iki taraf yapar: sen ve fırın.
Senin payın bir akşam
- Kili yoğurur, havasını alırsın.
- Çarkta merkezlersin: kil elinin altında sallanmadan döner.
- Ortasını açar, duvarlarını yukarı çekersin.
- Beğendiğin parçayı seçer, tabanına adını yazarsın.
Atölyenin payı birkaç hafta
- Parçan rafta yavaş yavaş kurur.
- Deri sertliğinde tornalanır, tabanı oyulur (kursta bunu sen yaparsın).
- Bisküvi pişirimi: tipik olarak yaklaşık 900–1000 °C.
- Sırlanır ve daha sıcak ikinci pişirime girer.
İlk denemede kil çarktan kaçabilir; eğitmen tam o an için yanında. Çöken kil yeniden yoğrulur, boşa gitmez.
Bir kasenin yolculuğu
Islak kilden fırından çıkan kaseye on durak. Kaydırdıkça kase biçimlenir, kurur, iki kez pişer.
Yoğurma
Kil, içindeki hava kabarcıkları alınsın ve nemi her yerinde eşitlensin diye yoğrulur. İçinde hava kalan bir parça pişirimde çatlayabilir.
Islak kil · birkaç dakika
Merkezleme
Kil, çarkın tam ortasına oturana kadar avuçlarla bastırılıp yükseltilir ve indirilir. Merkezlenmiş kil el değdiğinde sallanmaz; bütün form buna dayanır.
İlk akşamın en uzun adımı
Açma
Başparmaklarla ortadan aşağı inilir, tabana yetecek kalınlık bırakılır; sonra taban dışa doğru genişletilir.
Taban kalınlığı parmakla ölçülür
Duvar çekme
Parmaklar duvarın iki yanından aynı hızla yukarı çıkar; duvar inceldikçe yükselir. Kasenin açılan ağzı en sona bırakılır.
Çark yavaşlar, eller yavaşlar
Tornalama
Kase deri sertliğine gelince çarka ters oturtulur. Fazla kil alınır ve tabana kaide halkası oyulur; kase hafifler.
Deri sertliği · genelde birkaç gün sonra
Kuruma
Parça rafta, gerekirse naylon altında yavaşça kurur. Kemik kuru kil açık renklidir, çok kırılgandır ve hâlâ suda çözülebilir.
Kemik kuru · süre havaya bağlı
Bisküvi pişirimi
İlk pişirim. Kil kimyasal olarak değişir ve artık suda dağılmaz: sertleşir ama gözeneklidir, bu yüzden sırrı emebilir.
Tipik olarak yaklaşık 900–1000 °C
Sırlama
Bisküvi kase sıra daldırılır ya da fırçayla sürülür. Çiğ sır tebeşir gibi soluktur; asıl rengi fırında ortaya çıkar. Taban sırsız bırakılır ki fırın rafına yapışmasın.
Çiğ sır · renk henüz yok
Sır pişirimi
İkinci ve daha sıcak pişirim. Sır erir, camlaşır ve kilin yüzeyine kaynar; oksit rengini burada verir.
Kırmızı kilde tipik olarak 1000–1150 °C, stoneware ve porselende 1200–1300 °C civarı
Teslim
Fırın kendi kendine soğuyunca açılır. Kasen, adının yazılı olduğu rafta seni bekler.
Dersten teslime süre: Yer tutucu
Kendi kaseni yap, fırına ver.
Üç adım: çarkta biçim, sır ve oksit, sonra fırın. Her pişirimin sonucu bir test karosu olarak fırın defterine eklenir.
- Sıcaklık
- 20 °C
- Fırında
- 0,0 saat
- Durum
- Çark dönüyor
Kasenin yüksekliği, ağzı ve karnı. Biçim tamamsa Sır adımına geç.
Çiğ sır soluk ve tebeşir gibidir; rengi fırında ortaya çıkar.
Fırın ısınır, tepe sıcaklıkta kısa bir süre bekler ve kendi kendine soğur. Gerçekte bu bir günden uzun sürer; burada birkaç saniye.
Henüz pişmedi
Biçimi ve sırrı seç, sonra Fırın adımında pişir. Sonuç burada ve fırın defterinde görünür.
Fırın defteri
Henüz pişirim yok. İlk test karon burada belirecek; bir karoya basınca o tarif geri yüklenir.
Basitleştirilmiş bir model: renkler tipik sonuçları gösterir. Gerçek sonuç sır reçetesine, sırrın kalınlığına, kile ve fırına göre değişir.
Üç kil, üç ısı
Her kil başka bir sıcaklıkta olgunlaşır. Aşağıdaki karolar aynı kilin ıslakken, kururken ve pişince aldığı renkleri gösterir.
Kırmızı kil
Düşük ısı · tipik olarak 1000–1150 °C
Demiri bol, pişince kiremit rengi. Daha sıcakta deforme olur, erir. Çömleğin ve güvecin kili.
- Islak
- Deri sertliği
- Kemik kuru
- Bisküvi
- Sır pişirimi
Stoneware
Yüksek ısı · yaklaşık 1200–1300 °C
Yüksek ısıda sıkılaşır ve çok az su emer; günlük kaplar için sağlam bir gövde. Pişince bej, gri ya da benekli.
- Islak
- Deri sertliği
- Kemik kuru
- Bisküvi
- Sır pişirimi
Porselen
Yüksek ısı · yaklaşık 1240–1300 °C
İnce ve beyaz; ince duvarda ışığı geçirebilir. Çarkta en zor çalışılan kil, genelde ilk ders için önerilmez.
- Islak
- Deri sertliği
- Kemik kuru
- Bisküvi
- Sır pişirimi
Oksit girer, renk çıkar
Sırın rengini çoğunlukla küçük bir miktar metal oksit verir. Aynı oksit, fırının içindeki havaya göre bambaşka bir renge dönebilir.
Oksidasyon
Kobalt
- Co 0,5%
- Co 1%
- Co 2%
Bakır
- Cu 0,5%
- Cu 2%
- Cu 4%
Demir
- Fe 1%
- Fe 4%
- Fe 9%
Mangan
- Mn 2%
- Mn 4%
- Mn 8%
Redüksiyon
Kobalt
- Co 0,5%
- Co 1%
- Co 2%
Bakır
- Cu 0,5%
- Cu 2%
- Cu 4%
Demir
- Fe 1%
- Fe 4%
- Fe 9%
Mangan
- Mn 2%
- Mn 4%
- Mn 8%
- Kobalt
- Çok az miktarda bile güçlü mavi verir ve iki havada da mavi kalır. Çininin laciverti buradan gelir.
- Bakır
- Oksidasyonda yeşil; alkali sırlarda firuze, çini turkuazının kaynağı. Redüksiyonda bakır kırmızısı.
- Demir
- Oksidasyonda baldan kahveye. Redüksiyonda az miktarla seladon yeşili, çok miktarla tenmoku siyahı.
- Mangan
- Mor ile kahve arası tonlar. Tozu solunmamalı; sırları atölyede eğitmen hazırlar.
Örnek Test karoları stoneware üzerinde, yüksek ısıda, şeffaf sırla düşünülmüştür; oranlar ve renkler tipik değerlerdir.
Fırının içinde bir gece
Bir sır pişiriminin örnek eğrisi. Kaydırdıkça sıcaklık yükselir; her eşikte fırının içinde ne olduğunu okursun.
- Sıcaklık
- 20 °C
- Saat
- 0,0
- ~100 °C Kalan su buhar olur. İlk saatler bu yüzden yavaş geçer; acele eden fırında parça patlayabilir.
- 450–700 °C Kilin yapısındaki kimyasal bağlı su ayrılır. Bundan sonra geri dönüş yok: kil artık seramiktir.
- 573 °C Kuvars dönüşümü: kildeki kuvars ani bir hacim değişikliği yaşar. Isınırken ve soğurken bu eşikten yavaş geçilir.
- ~1000 °C Sır yumuşamaya başlar, kabarcıklar yüzeye çıkar. Bisküvi pişirimi bu civarda biter.
- ~1240 °C Tepe noktası ve kısa bir bekleme: sır tamamen erir, yüzey düzleşir.
- Soğuma Fırın kapalı kalır ve kendi kendine soğur. Erken açmak sırrı ve kili çatlatabilir.
Dersler
Hangisiyle başlayacağını bilmiyorsan: tanışma akşamı. Çarkı sevdiysen kurs, kendi başına çalışabiliyorsan açık atölye.
-
Tanışma akşamı
- Süre
- Tek akşam, 3 saat
- Grup
- En fazla 8 kişi
- Ne yaparsın
- Kil hazırlama, merkezleme, ilk silindirler ve kaseler
- Eline geçen
- Seçtiğin bir parça, atölyenin sırlarından biriyle
- Ücret
- Yer tutucu
-
Çark kursu
- Süre
- 4 hafta, haftada bir akşam, 3 saat
- Grup
- En fazla 6 kişi
- Ne yaparsın
- Merkezleme, duvar çekme, tornalama ve kendi parçalarını sırlama
- Eline geçen
- Kursta yaptığın birkaç parça
- Ücret
- Yer tutucu
-
Sır ve desen
- Süre
- Tek gün, 4 saat
- Grup
- En fazla 8 kişi
- Ne yaparsın
- Bisküvi bir tabağa kobaltla sır altı desen, sonra sırlama
- Eline geçen
- Desenini kendin çizdiğin bir tabak
- Ücret
- Yer tutucu
-
Açık atölye
- Süre
- Aylık üyelik
- Grup
- Çarkta tek başına çalışabilenler
- Ne yaparsın
- Kendi işlerin; çark, raf ve fırın atölyeden
- Eline geçen
- Pişirdiğin her şey
- Ücret
- Yer tutucu
Örnek Ders içerikleri ve grup büyüklükleri örnektir; gerçek program atölyeye göre belirlenir.
Bir tanışma akşamı, saat saat
Kapıdan girdiğin andan kasenin rafa konduğu ana kadar. Örnek
19:00
Önlük ve çay
Telefonlar rafa, önlükler üstüne. Eğitmen kili, çarkı ve akşamın planını anlatır.
19:20
Kil hazırlama
Herkes kendi kilini yoğurur ve avuç büyüklüğünde toplar hazırlar.
19:40
Merkezleme
Önce eğitmen gösterir, sonra sen denersin. Akşamın en çok zamanı burada geçer.
20:20
Açma ve çekme
İlk silindirler, ilk kaseler. Çöken kil yeniden yoğrulur ve tekrar denenir.
21:20
Seçim ve isim
Beğendiğin parçayı seçersin; tabanına adın yazılır ve rafa konur.
21:40
Renk seçimi
Test karolarına bakıp kasenin sırını seçersin. Sırlamayı atölye yapar.
22:00
Temizlik
Çarklar silinir, artan kil toplanır. Toz kalmasın diye yerler ıslak silinir.
Kasen ne zaman hazır?
Ders gününü seç; parçanın kuruma ve fırın takvimini gör.
Örnek Gün sayıları örnektir. Gerçek süreyi havanın nemi ve atölyenin fırın programı belirler.
- Ders günüParçanı çarkta çekersin.
- +3 günDeri sertliği: tornalama ve kaide.
- +10 günKemik kuru: fırına hazır.
- +14 günBisküvi pişirimi.
- +17 günSırlama.
- +21 günSır pişirimi ve soğuma.
- +24 günRafında seni bekliyor.
Açık atölye
Çarkta kendi başına çalışabilenler için. Ders yok; çark, raf, sır ve fırın var.
Üyelik için yaz- Kimler için
- Bir kursu bitirmiş ya da kili tek başına merkezleyebilen herkes.
- Neler dahil
- Çark kullanımı, raf alanı ve atölyenin sırları. Örnek
- Kil
- Fırındaki herkesin işini korumak için yalnızca atölyenin tanıdığı killer pişirilir; kil atölyeden alınır.
- Pişirim
- Raf alanına göre ücretlendirilir: Yer tutucu
- Saatler
- Yer tutucu
Gelmeden önce
Altı küçük hazırlık. İşaretledikçe sayaç dolar.
0 / 6 hazır
Toz, sır ve yemek kabı
- Toz
- Kuru kil tozu kristal silika içerir. Bu yüzden atölye süpürülmez, ıslak silinir.
- Sır
- Toz hâlindeki sır malzemeleriyle eğitmen çalışır; katılımcılar hazır sırla çalışır.
- Yemek kabı
- Yemekte kullanılacak parçalar gıdaya uygun sırla sırlanır. Atölyenin sır listesi: Yer tutucu
- Çocuklar
- Yaş sınırı ve veli kuralı: Yer tutucu
Birlikte gelin
Arkadaş grubu, doğum günü, ekip etkinliği: atölyeyi bir akşamlığına ayırabilirsiniz. Hediye olarak bir tanışma akşamı da verebilirsin.
Kişi sayısı, ücret ve hediye kartı koşulları: Yer tutucu
Grup için yazSorular
Hiç deneyimim yok, olur mu?
Olur. Tanışma akşamı ve çark kursu sıfırdan başlar; ilk adım kili yoğurmaktır.
Kaç parça götürürüm?
Tanışma akşamında seçtiğin bir parça, kursta yaptığın birkaç parça (örnek). Kesin sayıyı atölye belirler.
Parçamı ne zaman alırım?
Hemen değil: parça önce kurur, sonra iki kez pişer. Bu genellikle birkaç hafta sürer. Yukarıdaki takvim örnek bir sıra gösterir.
Kasemi yemekte kullanabilir miyim?
Gıdaya uygun bir sırla sırlanıp doğru sıcaklıkta pişmişse evet. Hangi sırların gıdaya uygun olduğunu atölye söyler.
Bir dersi kaçırırsam ne olur?
Telafi ve iptal kuralları: Yer tutucu
Kendi tasarımımı yapabilir miyim?
Kursta evet. Tanışma akşamında temel formlar, yani silindir ve kase üzerinde çalışılır.
Arkadaşımla aynı derse yazılabilir miyim?
Evet. Formda kişi sayısını artırman yeterli; daha kalabalık gruplar için özel akşam seçeneği var.
Kırmızı kil ile stoneware arasındaki fark ne?
Kırmızı kil daha düşük sıcaklıkta olgunlaşır ve pişince kiremit rengidir. Stoneware daha yüksek sıcaklıkta pişer, daha sıkı ve daha az su emen bir gövde verir.
Atölye nerede?
Adres ve ulaşım: Yer tutucu
Yerini ayır
Bu form hiçbir yere gönderilmez. Bilgileri kontrol eder ve atölyeye iletebileceğin bir özet hazırlar.