Gözlem noktası: 37,0° K · 30,3° D, Batı Toroslar (örnek konum) · --:--
Gece Yarısı Gözlemevi, şehir ışığından uzak bir dağ yamacında rehberli gözlem geceleri düzenler. Penceredeki gökyüzü bu akşam için, gözlem noktasından hesaplandı. Aşağı kaydırdıkça gece ilerler.
Gece seferi
Kaydırın, gece ilerlesin
Saatler seçtiğiniz tarih için, gözlem noktasında hesaplanır. Güneş battıktan sonra gökyüzü üç basamakta kararır: Güneş ufkun 6°, 12° ve 18° altına indiğinde. 18°’den sonrası astronomik karanlıktır; en soluk yıldızlar ancak o zaman görünür.
Ay da bu çizelgenin yolcusudur. Ufkun üstündeyken gökyüzünü aydınlatır; asıl karanlık, Güneş’in de Ay’ın da ufkun altında olduğu saatlerdir.
| Saat | Durak | Not |
|---|---|---|
| --:-- | Gün batımı | Kalkış |
| --:-- | Sivil alacakaranlık biter | Güneş 6° altta |
| --:-- | Denizci alacakaranlığı biter | Güneş 12° altta |
| --:-- | Tam karanlık başlar | Güneş 18° altta |
| --:-- | Ay | |
| --:-- | En karanlık saatler | |
| --:-- | Astronomik şafak | Soluk yıldızlar söner |
| --:-- | Gün doğumu | Varış |
Hesap: düşük hassasiyetli Güneş ve Ay formülleri, Güneş için kırılma payı dahil. Saatler birkaç dakika içinde doğrudur; dağın kendi ufku gün batımını birkaç dakika öne alabilir.
Batıya bakış · --:--
Güneş battıktan sonra gökyüzü kararır, gözleriniz de onunla birlikte değişir. Göz bebekleri birkaç saniyede büyür; asıl iş retinada olur. Renkleri gören koni hücreleri yaklaşık on dakikada uyum sağlar. Loş ışığı gören çubuk hücreler ise 20–30 dakika boyunca duyarlılık kazanmaya devam eder.
Beyaz bir ışığa bir kez bakmak bu birikimin büyük kısmını siler. Gözlem alanında bu yüzden yalnızca kırmızı ışık kullanılır: çubuk hücreler kırmızıya daha az duyarlıdır.
Gözlem gecesinde bu sayfayı telefonunuzda açacaksanız kırmızı ışıkta kullanın.
Göz ucuyla bakmak. Soluk bir nesneye doğrudan değil, biraz yanına bakın. Çubuk hücreler retinanın merkezinde değil, çevresinde yoğunlaşır; soluk bir küme göz ucunda belirir, doğrudan bakınca kaybolur.
Güneye bakış · --:--
Işık kirliliği yıldızları silmez; gökyüzünü aydınlatıp onları boğar. Amatör gökbilimci John Bortle’ın 2001’de yayımladığı dokuz basamaklı ölçek, bir gökyüzünün ne kadar karanlık olduğunu çıplak gözle görülebilen en soluk yıldıza göre tarif eder.
Çizim, gözlem noktasının ufkunda bu gece karanlık başladıktan sonraki gökyüzüdür. Katalog 6,5 kadire kadar iner; daha karanlık gökyüzünde görülen daha soluk yıldızlar bu çizimde yok. Ay ufkun üstündeyse kendi ışığı da en soluk yıldızları siler. Gözlem alanımızın ölçülmüş sınıfı: yer tutucu.
| Sınıf | Gökyüzü | En soluk yıldız |
|---|---|---|
| 1 | Mükemmel karanlık gökyüzü | 7,6–8,0 |
| 2 | Gerçekten karanlık gökyüzü | 7,1–7,5 |
| 3 | Kırsal gökyüzü | 6,6–7,0 |
| 4 | Kırsal ile banliyö arası | 6,1–6,5 |
| 5 | Banliyö gökyüzü | 5,6–6,0 |
| 6 | Parlak banliyö gökyüzü | 5,1–5,5 |
| 7 | Banliyö ile şehir arası | 4,6–5,0 |
| 8 | Şehir gökyüzü | 4,1–4,5 |
| 9 | Şehir merkezi gökyüzü | ≤ 4,0 |
Tam karanlıkta rehber, ışık işaretçisiyle gökyüzünde bir yol çizer. Bu tur seçtiğiniz gece, karanlık başladıktan bir saat sonra ufkun üstünde olan takımyıldızlarından kurulur. Tarihi değiştirirseniz tur da değişir.
· --:--
Kâğıt planisferin çalışan hâli: alttaki disk yıldızları taşır, üstteki kart ufku. Diski sürükleyerek saati çevirin ya da tarihi değiştirin. Karttaki pencerede kalan her şey, o an gözlem noktasında ufkun üstündedir.
Haritayı başınızın üstünde tuttuğunuzu düşünün: güneye bakarken doğu solda, batı sağda kalır.
Dolunay gökyüzünü öyle aydınlatır ki soluk yıldızların çoğu kaybolur. En karanlık geceler yeni ay çevresindedir. İlk dördünde Ay gece yarısına doğru batar, akşamlar ışıklıdır; son dördünde gece yarısından sonra doğar, akşamlar karanlıktır.
Her günün altındaki çubuk, o gece Ay ufkun altındayken kaç saat tam karanlık kaldığını gösterir. Bir güne dokunun: bütün sayfa o geceye geçer.
Sefer günleri ve kontenjanlar yer tutucudur. Gerçek takvim gözlemevinden gelir.
Dünya Güneş’in çevresinde dolandıkça geceleri başımızın üstüne gelen gökyüzü değişir. Her mevsimin kendi takımyıldızları, kendi meteor yağmurları vardır. Çizimler her mevsimin ortasında saat 22:00 için, güneye bakılarak hesaplandı.
Yılın en parlak yıldızları kış akşamlarında toplanır. Avcı’nın üç kuşak yıldızı güneyde yükselir; kuşağı sola doğru uzatınca gece gökyüzünün en parlak yıldızı Sirius’a, sağa doğru uzatınca Boğa’nın kırmızımsı Aldebaran’ına varırsınız. Uzun geceler, soğuk ama berrak hava.
Bakılacaklar: Avcı Bulutsusu (M42), Ülker (M45), İkizler, Arabacı’daki Capella, Kış Altıgeni
Meteor: Geminid yağmuru, en yoğun 13–14 Aralık; Quadrantid yağmuru, 3–4 Ocak.
Büyük Ayı akşamları başımızın üstüne yükselir. Kepçenin sapındaki kavisi izleyin, turuncu Arcturus’a varırsınız; aynı kavisle devam edince Başak’ın mavi-beyaz Spica’sı gelir. Aslan’ın ters soru işaretine benzeyen başı güneyde durur.
Bakılacaklar: Aslan’daki Regulus, Çoban’daki Arcturus, Büyük Ayı’da Mizar ile Alcor çifti, Başak yönündeki gökada kümeleri (teleskopla)
Meteor: Lirid yağmuru, en yoğun 22 Nisan civarı.
Samanyolu’nun en parlak bölümü, gökadamızın merkezi yönünde, güneyde Yay ile Akrep’in üzerinde yükselir. Başımızın üstünde Vega, Deneb ve Altair’in kurduğu Yaz Üçgeni durur. Geceler kısa ama ılık.
Bakılacaklar: Akrep’in kalbi Antares, Herkül’deki küresel küme (M13), Kuğu’daki Albireo çifti, Yay’daki Lagün Bulutsusu (M8)
Meteor: Perseid yağmuru, en yoğun 12–13 Ağustos.
Kanatlı At’ın büyük karesi güneyde yükselir; karenin bir köşesinden Andromeda’ya geçilir. Andromeda Gökadası yaklaşık 2,5 milyon ışık yılı uzaktadır ve karanlık bir gökyüzünde çıplak gözle görülebilen en uzak nesnelerden biridir. Gece ilerledikçe Ülker doğudan yükselir.
Bakılacaklar: Andromeda Gökadası (M31), Koltuk’un W biçimi, Kahraman takımyıldızında Çift Küme ve parlaklığı değişen Algol
Meteor: Orionid yağmuru, 21 Ekim civarı; Leonid yağmuru, 17 Kasım civarı.
Bir gözlem gecesi kabaca böyle akar. Saatler seçtiğiniz gecenin gün batımına ve karanlığına göre kayar; sıra ve süreler örnektir.
Örnek program
Dürüst olalım: teleskop fotoğraflardaki renkli bulutsuları göstermez. Çoğu derin gök nesnesi gözde gri, soluk bir ışık olarak görünür. Ama o ışık size ulaşmak için yüzlerce, bazen milyonlarca yıl yol almıştır. Liste seçtiğiniz gece için hesaplandı; görmek istediklerinizi işaretleyin, biletinize eklensin.
“Görünür” demek, nesnenin bu gece karanlıkta (gezegenler ve Ay için alacakaranlık dahil) ufkun en az 20° üstüne çıkması demek. Hava durumu ayrı bir konudur.
Dağda gece, şehirdeki geceden soğuktur. Hava, yükseklikle birlikte her 1.000 metrede ortalama 6,5 °C serinler; açık bir gökyüzü de günün ısısını hızla uzaya bırakır. Yaz gecelerinde bile bir kat fazla giyinin.
İşaretledikleriniz bu cihazda saklanır.
Bagaj etiketi · Gece seferi
0/8
Karanlık, herkesin birlikte koruduğu bir şeydir. Birkaç kural bütün grubun gecesini kurtarır.
Fener, telefon ekranı, çakmak: hepsi kırmızı ya da kapalı. Bir flaş, çevredeki herkesin yarım saatlik uyumunu bozar.
Alana karanlık başlamadan gelinir. Geç kalan araçlar farlarını kısarak park alanında durur.
Teleskoplara rehber eşliğinde dokunulur; göz merceğine yaklaşırken teleskopu tutmayın.
Çocuklar gelebilir; yaş sınırı ve refakat kuralı yer tutucudur.
Bulutlu gecelerde sefer ertelenir. Erteleme ve iade politikası yer tutucudur.
Yüksek sesli müzik yok. Gece sesleri de deneyimin parçası.
Doğuya bakış · --:--
Gece uzun gelir ama doğu ufku haber verir. Güneş ufkun 18° altına yaklaştığında astronomik şafak başlar: önce en soluk yıldızlar kaybolur, sonra Samanyolu. Gün doğumundan önceki saatte gökyüzü yavaş yavaş maviye döner; en son gezegenler ve en parlak yıldızlar söner.
Geceyi seçin, kaç kişi olduğunuzu yazın. Form talebinizi bir bilet özetine çevirir; onu kopyalayıp gözlemevine iletirsiniz.
Bu bir örnek sitedir: form hiçbir yere gönderilmez, bilgileriniz bu cihazdan çıkmaz.
Bilet talebi
Bulutlu ya da yağışlı gecelerde sefer ertelenir ve size başka bir gece önerilir. Erteleme, iade ve son karar saati politikası yer tutucudur; gerçek kurallar gözlemevinden gelir.
Hayır. Teleskopları rehber kurar ve hedefe çevirir; size yalnızca göz merceğine bakmak kalır. Gecenin ilk yarısı zaten çıplak gözle geçer.
Evet, gökyüzü çocuklar için harika bir ilk deneyimdir. Geç saatleri ve soğuğu hesaba katın. Yaş sınırı ve refakat kuralı yer tutucudur.
Ay’ın yansıttığı Güneş ışığı atmosferde saçılır ve bütün gökyüzünü aydınlatır. Parlak gökyüzünde soluk yıldızlar seçilemez. Bu yüzden Ay takvimi seçtiğiniz geceyi doğrudan etkiler.
Mevsime ve rüzgâra bağlı. Hava yükseldikçe ortalama her 1.000 metrede 6,5 °C serinler ve açık gecelerde sıcaklık hızla düşer. Yazın bile bir mont getirin; kışın kar ve buz olabilir.
Evet, flaşsız. Telefonların gece modu Ay’ı ve parlak gezegenleri yakalayabilir; Samanyolu için tripod ve uzun pozlama gerekir. Ekranınızı en kısık parlaklıkta tutun.
Buluşma noktası, yol tarifi ve servis seçeneği yer tutucudur. Alan şehir ışığından uzakta olduğu için son kilometreler toprak yol olabilir.
Bu örnek sitede form hiçbir yere gönderilmez; size kopyalayabileceğiniz bir bilet özeti verir. Gerçek sitede gözlemevi talebinizi onaylar ve ödeme adımını iletir (yer tutucu).